Kült Nedir Kısaca? Herkesin Bildiği Ama Tam Anlatamadığı O Tuhaf Şey
Kült nedir kısaca? Bir şeyin zaman içinde küçük ya da büyük bir topluluk tarafından özel, değerli, farklı ve unutulmaz kabul edilmesi diyebiliriz. Ama bu tanım biraz resmi, biraz da ansiklopedi kokuyor. Hani bazı kelimeler vardır, sözlükte görünce “tamam anladım” dersiniz ama günlük hayatta karşınıza çıkınca “bir dakika, bunun olayı neydi?” diye kalırsınız. İşte kült kelimesi de biraz öyledir.
Mesela İzmir’de bir kafede oturmuşsunuzdur, arkadaşınız bir filmden bahseder:
“Abi o film efsane ya, tam kült.”
İlk tepkiniz genelde şudur:
“Tamam da neden kült? Sadece güzel bir film değil mi?”
İşte olay tam burada başlıyor. Kült olmak sadece iyi olmak değildir. Bir şeyin insanlarda iz bırakması, zaman geçse bile konuşulmaya devam etmesi, hatta bazen küçük bir hayran kitlesi tarafından adeta sahiplenilmesi gerekir.
Ben 25 yaşında İzmir’de yaşayan biri olarak bu kelimeyle sık sık karşılaşıyorum. Arkadaş ortamında biri mutlaka çıkar ve herhangi bir şeyi “kült” ilan eder. Bazen gerçekten haklıdır, bazen de sadece kendi zevkini dünyanın ortak kararı gibi sunuyordur.
“Bu şarkı kült abi.”
“Daha dün çıktı.”
“Olsun, ruhu kült.”
İşte modern zamanların kült tartışması da biraz böyle ilerliyor.
Kült Kelimesinin Günlük Hayattaki Komik Karşılığı
Fccup okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Kült nedir kısaca” hakkında en önemli detayları derledik.
Kült kavramı aslında sadece filmler, kitaplar ya da sanat eserleri için kullanılmaz. Günlük hayatta da farkında olmadan birçok şeye kült muamelesi yaparız.
Mesela çocukluğumuzdaki bazı televizyon programları vardır. Yıllar sonra tekrar izlediğimizde görüntü kalitesi gözümüzü rahatsız eder ama yine de bırakmayız.
“Abi eskiden ne güzeldi ya.”
Aslında eski olan her şey otomatik olarak kült değildir. Ama bazı şeyler zamanın testinden geçer. İnsanların hafızasında yer eder.
Bunu arkadaş grubunda da görebilirsiniz. Her grubun bir “kült” olayı vardır.
Bizim arkadaş grubunda mesela yıllardır anlatılan bir olay var. Bir arkadaşımız doğum gününde pastayı kesmeye çalışırken bıçağı ters tutmuştu. O an herkes şaşırmıştı ama yıllar sonra hâlâ anlatıyoruz.
Yeni gelen biri soruyor:
“Bu hikâye neden bu kadar önemli?”
Cevap basit:
“Çünkü artık kült oldu.”
Tabii bu biraz şaka tarafı. Ama aslında kült kavramının temelinde de benzer bir şey var. İnsanlar bir şeye anlam yükler. Tekrar tekrar hatırlar. O şey zamanla sıradan olmaktan çıkar.
Kült Olmak Ne Demektir?
Bir şeyin kült olması için birkaç önemli özelliği vardır:
1. Zaman İçinde Değer Kazanması
Bazı eserler ilk çıktığında çok büyük ilgi görmez. Hatta bazen eleştirilir. Fakat yıllar sonra insanlar dönüp baktığında farklı bir anlam keşfeder.
Bazen hayat da böyledir.
25 yaşında biri olarak bunu özellikle hissediyorum. Eskiden ailemin izlediği filmlere “Bu ne ya, çok eski” derdim. Şimdi aynı filmleri izleyip “Aslında adamlar zamanının ötesindeymiş” diyorum.
Sonra kendimi yakalıyorum:
“Ben ne ara eski filmleri savunan amcaya dönüştüm?”
Hayat gerçekten hızlı ilerliyor. Dün dalga geçtiğin şey, bugün favorin olabiliyor.
2. İnsanlarda Bağ Kurma Hissi Oluşturması
Kült eserlerin en önemli taraflarından biri insanları bir araya getirmesidir.
Bir filmi izleyen insanlar arasında görünmez bir bağ oluşur.
“Sen de mi izledin?”
“Evet.”
“Favori sahnen hangisi?”
Ve sohbet bir anda iki yabancının ortak bir geçmiş bulmasına dönüşür.
Bu yüzden bazı filmler, şarkılar veya kitaplar sadece içerik değildir. İnsanların hayatındaki belirli dönemlerin hatırasıdır.
Bir şarkıyı duyarsınız, bir anda üniversite yıllarınız gelir aklınıza. Bir film sahnesi izlersiniz, eski arkadaşlıklarınızı hatırlarsınız.
İşte kült olmanın güçlü tarafı burada ortaya çıkar.
Kült Filmler Neden Bu Kadar Seviliyor?
6
Kült denince çoğu kişinin aklına ilk olarak filmler gelir. Çünkü sinema dünyasında kült kavramı çok sık kullanılır.
Bazı filmler vardır, herkes izlemez ama izleyenler büyük bir tutkuyla savunur.
“Bu filmi anlamak için birkaç kez izlemek lazım.”
Bu cümleyi mutlaka duymuşsunuzdur.
Bazen de kült filmlerin güzelliği kusurlarındadır. Mükemmel değildirler ama kendilerine has bir havası vardır.
Bir karakterin garip konuşması, alışılmadık bir hikâye anlatımı ya da dönemin dışında kalan tarzı filmi özel yapabilir.
Aslında biraz insanlara benzer.
Hepimizin kusurları vardır. Ama bazen bizi unutulmaz yapan şey tam olarak o garip taraflarımızdır.
Benim de mesela arkadaş ortamında sürekli espri yapıp eve gidince söylediğim her cümleyi analiz etmem gibi.
Arkadaşlar:
“Sen çok rahatsın ya.”
Ben iç ses:
“Acaba o espriye güldüler mi yoksa sadece nezaketen mi güldüler?”
Dışarıdan rahat, içeriden küçük bir toplantı merkezi gibi çalışmak…
Belki benim kişisel dramım da bir gün kült olur, kim bilir.
Kült ve Popüler Arasındaki Fark
Kült ile popüler kavramları genellikle karıştırılır.
Popüler olan şey geniş kitleler tarafından bilinir. Herkes konuşur, herkes görür.
Kült olan şey ise bazen daha özel bir yere sahiptir.
Bir şey milyonlarca kişi tarafından bilinmeyebilir ama onu seven insanlar için çok değerlidir.
Mesela herkesin dinlediği bir şarkı popüler olabilir. Ama küçük bir grubun yıllardır vazgeçemediği bir şarkı kült hale gelebilir.
Aradaki fark biraz şöyle:
Popüler şey kalabalıkta görünür.
Kült şey ise bazı insanların kalbinde yer eder.
Tabii günümüzde sosyal medya sayesinde bu çizgi biraz karıştı. Dün sadece birkaç kişinin bildiği bir şey, bugün milyonların karşısına çıkabiliyor.
Bir kedinin komik videosunun bile birkaç yıl sonra “internet kültü” olarak anılması mümkün.
İnsanlık gerçekten ilginç bir yerde.
Eskiden insanlar büyük sanat eserlerini konuşurdu, şimdi bazen yanlışlıkla komik bir hareket yapan kediyi tarih yazarken bulabiliyoruz.
Kült Kavramını İzmir Sokaklarında Düşünmek
İzmir’de yaşarken kült kavramını günlük hayatta görmek çok kolaydır.
Bazı mekanlar vardır, yıllardır değişmez.
Yeni yerler açılır, dekorlar değişir, trendler gelir geçer ama bazı yerler aynı kalır.
İnsanlar oraya sadece yemek yemeye ya da kahve içmeye gitmez. Bir anı yaşamaya gider.
“Biz burada yıllardır oturuyoruz.”
Bu cümle bile bir yerin kült olma yolunda ilerlediğini gösterir.
Çünkü kült kavramının içinde biraz nostalji, biraz bağlılık, biraz da duygusal yatırım vardır.
Bir yerin sadece duvarları değil, hikâyeleri önem kazanır.
Bir masada kaç kişinin güldüğü, kaç kişinin önemli kararlar aldığı, kaç kişinin ayrılık konuşması yaptığı…
Bunların hepsi zamanla görünmez bir değer oluşturur.
Kült Olmanın Garip Ama Güzel Tarafı
Kült olmak biraz garip bir durumdur.
Çünkü bazen bir şeyin değerini hemen anlayamazsınız.
İlk başta herkes burun kıvırabilir.
“Bunda ne var ki?”
Sonra yıllar geçer ve insanlar:
“Aslında çok özelmiş.”
demeye başlar.
Bu yüzden kült kavramında zaman çok önemlidir.
Hızlı tüketilen dünyada bazı şeylerin kalıcı olması gerçekten zordur. Her gün yeni bir akım, yeni bir video, yeni bir trend ortaya çıkıyor.
Bugün herkesin konuştuğu şey, birkaç hafta sonra unutulabiliyor.
Ama kült olan şeyler bir şekilde geri dönüyor.
Bir film tekrar izleniyor.
Bir şarkı yeniden keşfediliyor.
Bir söz yıllar sonra hâlâ kullanılıyor.
Değerli Fccup okurları, “Kült nedir kısaca” hakkındaki bu içeriğimizin sonuna ulaştınız. Umarız faydalı olmuştur!
Kült Nedir Kısaca? Son Bir Bakış
Kült nedir kısaca? İnsanların zaman içinde özel anlam yüklediği, sıradan olmaktan çıkıp kendine ait bir hayran kitlesi ve kalıcı bir değeri oluşan şeylere kült denir.
Ama işin asıl güzel tarafı tanımın ötesindedir.
Kült kavramı biraz insanların hatıralarıyla ilgilidir. Bir şeyi değerli yapan sadece kendisi değildir; ona bağlanan insanların hikâyeleridir.
Bir film, bir kitap, bir şarkı ya da bir mekan… Hepsi zamanla insanların hayatına dokunduğu ölçüde anlam kazanır.
Belki yıllar sonra bugün çok sıradan gördüğümüz bazı şeyler kült olarak anılacak.
Belki şu an arkadaşlarla yapılan saçma sohbetler bile bir gün gülümseyerek hatırlanacak.
Çünkü insan bazen farkında olmadan kendi küçük kültlerini oluşturur.
Ve belki de hayatın en güzel taraflarından biri budur:
Bazı şeylerin neden değerli olduğunu tam açıklayamazsınız.
Sadece bilirsiniz.
“Bu başka.”
dersiniz.
İşte kült dediğimiz şey biraz da o “başka” hissidir.